संजाबराव देशमुखांचा प्रयोग ठरतोय शेतकऱ्यांसाठी प्रेरणादायी; ५० बकऱ्यांच्या संगोपनातून वर्षाला १० ते १५ लाखांचे उत्पन्न
बुलढाणा अपडेट /साखरखेर्डा | प्रतिनिधी हल्ली शेती व्यवसायात वाढता खर्च, हवामानातील अनिश्चितता आणि शेतीमालाला मिळणाऱ्या दरातील चढ-उतार यामुळे शेतकऱ्यांसमोर आर्थिक स्थैर्याचा प्रश्न निर्माण होत आहे. अशा परिस्थितीत पारंपरिक शेतीला योग्य जोडधंद्याची साथ देऊन उत्पन्नाचे नवे साधन निर्माण करता येते, हे मौजे सवडद येथील आदर्श कास्तकार संजाबराव रंगराव देशमुख यांनी आपल्या कष्टातून आणि नियोजनातून दाखवून दिले आहे.संजय देशमुख यांनी शेतीला पूरक व्यवसाय म्हणून बकरीपालनाला प्राधान्य दिले. शेतातील गोठ्याला कंपाउंड करून त्यांनी त्यामध्ये सुमारे ५० बकऱ्यांचे संगोपन सुरू केले. बकऱ्यांसाठी योग्य निवारा, स्वच्छता, खाद्य व्यवस्थापन, पाणी आणि नियमित देखभाल याकडे त्यांनी विशेष लक्ष दिले. त्यामुळे बकरीपालनाचा व्यवसाय हळूहळू आकार घेत गेला आणि त्यातून आर्थिक उत्पन्नाचे भक्कम साधन निर्माण झाले.बकरीपालनातून लाखोंचे उत्पन्न बकरीपालन व्यवसायाचे योग्य नियोजन केल्यास त्यातून चांगले आर्थिक उत्पन्न मिळू शकते, याचा प्रत्यय देशमुख यांच्या प्रयोगातून येतो. सुमारे ५० बकऱ्यांच्या माध्यमातून त्यांना वर्षाकाठी १० ते १५ लाख रुपयांपर्यंत उत्पन्न मिळत असल्याचे सांगण्यात आले. शेतीसोबत बकरीपालन केल्यामुळे वर्षभर उत्पन्नाचा पर्यायी स्रोत उपलब्ध झाला आहे.बकरीपालनासाठी केवळ जनावरे खरेदी करून उपयोग होत नाही, तर त्यांचे आरोग्य, खाद्य, लसीकरण, स्वच्छता, निवारा आणि बाजारपेठ यांचे योग्य व्यवस्थापन करणे महत्त्वाचे असते. देशमुख यांनी या सर्व बाबींवर भर दिल्याने त्यांचा व्यवसाय चांगल्या पद्धतीने विकसित झाला आहे. कुक्कुटपालनाचीही जोड बकरीपालनाबरोबरच कुक्कुटपालन सुरू करून संजय देशमुख यांनी आपल्या उत्पन्नाचे आणखी एक साधन निर्माण केले आहे. त्यामुळे एका व्यवसायातील चढ-उताराचा परिणाम दुसऱ्या व्यवसायावर कमी होतो आणि शेतीच्या उत्पन्नाला अतिरिक्त आधार मिळतो.शेती, बकरीपालन आणि कुक्कुटपालन या तिन्हींचा समन्वय साधत देशमुख यांनी ग्रामीण भागातील बहुविध शेती व्यवसायाचे मॉडेल उभे केले आहे. उपलब्ध जागेचा योग्य वापर करून कमी क्षेत्रातही उत्पन्नाचे अनेक मार्ग निर्माण करता येतात, हे त्यांच्या प्रयोगातून स्पष्ट होते. कष्ट, नियोजन आणि चिकाटीचा परिणाम संजाबराव रंगराव देशमुख यांचा हा उपक्रम केवळ आर्थिक उत्पन्नापुरता मर्यादित नसून परिसरातील शेतकऱ्यांसाठी मार्गदर्शक ठरत आहे. पारंपरिक शेतीसोबत पशुपालन व कुक्कुटपालनासारखे व्यवसाय स्वीकारल्यास कुटुंबाच्या उत्पन्नात वाढ करता येऊ शकते, असा संदेश त्यांच्या यशस्वी प्रयोगातून मिळत आहे.शेतीला जोडधंद्याची साथ, व्यवसायाचे योग्य नियोजन आणि सातत्यपूर्ण मेहनत या जोरावर संजाबराव देशमुख यांनी बकरीपालनातून आर्थिक प्रगतीची नवी वाट शोधली आहे. ग्रामीण भागातील तरुण व शेतकऱ्यांनी शेतीपूरक व्यवसायाकडे संधी म्हणून पाहावे, यासाठी देशमुख यांचा प्रयोग निश्चितच प्रेरणादायी ठरत आहे.